GLOSSARY

Aa

Algoritm-ijrochi tomonidan bajarilishi kerak bo`lgan buyruq va ko`rsatmalarning izchil ketma-ketligi

Algoritmning ijrochisi-algoritmda belgilangan buyruq yoki ko`rsatmalarni bajarishga qodir mavhum (abstrakt) yoki moddiy (texnik, biologik yoki biotexnik) tizim

Algоritmik til-аlgоritmlаrni bir хil vа аniq yozish uchun ishlаtilаdigаn bеlgilаshlаr vа qоidаlаr tizimi

Bb

Bit (ing. binary digit-ikkilik raqamlari)-axborotning eng kichik o`lchov birligi

Bitrate (bit tezligi)-ijro etishning bir sekundida sodir bo`ladigan ikkilik yozuvdagi bitlar soni

break-sikl ishini to`xtatuvchi operator

Brend-raqobatchilardan farqlanish maqsadida aniq sotuvchi yoki sotuvchilar guruhi tomonidan tovar va xizmatlarini belgilash uchun qo`llaniladigan so`z, ifoda, belgi, ramz, dizaynerlik ishi yoki ularning kombinatsiyasi

Bulutli platforma-o`z xizmatlarini foydalanuvchi resurslariga bog`liq bo`lmagan holda taqdim etuvchi platforma

Cc

C++ - kompyuter operatsion tizimlarini yozish uchun mo`ljallangan til

CASE operatori-shartdan kelib chiqib, har bir shartga mos buyruqlar ketma-ketligini bajaradigan if ning takomillashgan ko`rinishi

Chiziqli algoritm - barcha ko`rsatmalari hech qanday shartsiz, faqat ketma-ket bajariladigan jarayoni

continue-joriy siklni o`tkazib yuborib, keyingisiga o`tuvchi operator

Dd

Dastur-kompyuter tushuna oladigan tilda yozilgan buyruq va ko`rsatmalarning tartibli ketma-ketligi

Dasturchi-dastur tuzuvchi shaxs

Dasturlash-kompyuter uchun dastur tuzish jarayoni

Dasturlash muhiti-dastur kodini kiritish, alohida fayl sifatida saqlash va ishga tushirish muhiti

Dekodlash-kodlangan axborotning mazmunini qayta tiklash jarayoni

Doimiy (o`zgarmas)-faqat o`qish uchun mo`ljallangan qiymatlarni saqlovchi kompyuter xotirasidagi yacheyka nomi

Drupal (https://www.drupal.org/)-to`liq sayt yaratish uchun o`zida barcha elementlarni qamrab olgan, ko`pfunksional, nisbatan sekin ishlovchi platforma

Ff

Fayl-kompyuterning biror tashqi xotirasida umumiy bir nom bilan saqlangan har qanday ma`lumot

Fayl hajmi-fayldagi axborotlar hajmi yoki xotirada talab etilayotgan joy o`lchami

for sikli-hisoblagichli (countcontrolled) sikl. U faqat takrorlanishlar soni oldindan maʼlum bo`lganda foydalaniladi

Freelancer (ingl. free-erkin; lancer-nayza)-erkin ishchi bo`lib, asosan, bir martalik yoki mavsumiy xizmatlarni bajarish uchun yollangan, buyurtma asosida qandaydir ish yoki xizmatni kelishilgan haq evaziga belgilangan vaqt davomida amalga oshirib beruvchi shaxs

Funksiya-ma`lum bir vazifani bajaruvchi, qandaydir nomga ega, bir yoki bir necha qiymatni qabul qiluvchi, ishni tugatganidan keyin esa asosiy dasturga bir yoki bir necha natija qiymatlarni qaytaruvchi qism dastur

Gg

Gipermurojaat (ingl. hyperlink)-veb-sahifaning bir qismidan boshqa qismiga yoki boshqa veb-sahifaga o`tuvchi veb-hujjat elementi

Global o`zgaruvchilar-butun dastur davomida faol bo`ladigan o`zgaruvchilar

Grafika (yun. graphike, grapho-yozaman, chizaman)-tasviriy sanʼat turi

Ii

IDE (Integrated Development Environment-integrallashgan dasturlash muhiti)-dasturchilar uchun qo`shimcha funksiyalarga ega bo`lgan maxsus matn muharriri

Identifikatorlar-o`zgaruvchilar, doimiylar, funksiyalar, protseduralar, modullar, dasturlarning umumiy nomi

IF operatori– faqat berilgan shart rost bo`lgandagina muayyan buyruqlar to`plamini bajaradigan shartli operator

Ijtimoiy media marketing (SMM-social media marketing)-mahsulot va xizmatlarni targ`ib qilish, xaridorlarni jalb qilish hamda mahsulotlarni to`g`ridan to`g`ri sotish faoliyatini ijtimoiy medialarda amalga oshirish.

Ikkilik kod-axborotlarning 0 va 1 raqamlari orqali ifodalanishi

Index-barcha kalit so`zlar yoki qidiruv tizimi orqali avval tashrif buyurilgan veb-sahifalar ro`yxati

Infografika-biror jarayon, obyekt, hodisaning grafik va matn obyektlari bilan tasvirlanishi

Informatika-kompyuter va kommunikatsion texnologiyalar yordamida axborotni katta tezlikda izlash, to`plash, saqlash, qayta ishlash va uzatish usullarini o`rgatuvchi fan

Interfaol muhit-dastur kodini kiritish, uni fayl sifatida saqlamasdan turib natijasini ko`rish muhiti

Jj

Jadval-bu bir nechta gorizontal va vertikal chiziqlardan iborat katakchalar to`plami

JAVA - kompyuter, mobil telefon vа planshetlar uchun dastur yozuvchi til

JAVASCRIPT- interfaol websaytlarni yozish uchun mo`ljallangan til

Kk

Kegl-shriftning vertikal o`lchami

Kibernetika (yun. kybernetile-boshqarish sanʼati)-axborotni qabul qilish, saqlash, uni qayta ishlash jarayonlarni avtomatik tarzida boshqarish bilan shug`ullanuvchi fan

Kodlash-maxsus belgilar yordamida axborotni bir ko`rinishdan boshqa qulayroq ko`rinishga o`tkazish jarayoni

Kompyuter-axborotni katta tezlikda qayta ishlovchi universal avtomatik qurilma

Kompyuter dasturi-biror masalani yechish uchun kompyuter tomonidan ijro etilishi lozim bo`lgan buyruqlarning izchil to`plami

Kompyuter grafikasi-model va tasvirlarni kompyuter yordamida hosil qilish, saqlash va qayta ishlash imkoniyatlariga ega yo`nalish

Korporativ-bir vaqtda bir necha hududdan turli pog`onalarda boshqariluvchi tarmoq

Ll

Local web-server-mijozdan kelayotgan so`rovlarni qabul qilib olib, ularga mos javoblarni jo`natadigan dastur

Lokal o`zgaruvchilar-faqat o`zlari eʼlon qilingan qism dasturda faol bo`ladigan o`zgaruvchilar

Mm

Maket-turli ko`rinishdagi axborotni kiritish uchun maxsus qismlar to`plami

Mantiqiy sxema-kompyuter qurilmalarining ishlashini tavsiflovchi har qanday mantiqiy funksiyani bajaradigan elektron qurilma

Modullar-alohida faylda yozilgan bo`lib, turli dasturlarda qo`llanilishi mumkin bo`lgan kodlar majmui

Nn

Nettop-ixcham qutida joylashgan va Internet ilovalari bilan ishlashga mo`ljallangan kompyuter

O`o`

O`zgaruvchilar-o`z qiymati va turiga ega kattalik, o`zida qiymatlarni saqlaydigan kompyuter xotirasidagi yacheyka nomi

Pp

PDF (Portable Document Format)-dastlab PostScript til xususiyatlaridan foydalangan holda Adobe Systems tomonidan ishlab chiqilgan o`zaro faoliyat platformasidagi ochiq elektron hujjat formati

PHP -dinamik web-saytlar yaratish uchun mo`ljallangan til

Piksel-rastrli tasvirning eng kichik elementi

Plagin (ing. plug-in-ulamoq)-dasturlar imkoniyatini kengaytiruvchi qo`shimcha dasturiy modul

Prosedura-funksiyaga o`xshash ko`p marta foydalanilishi mumkin bo`lgan qism dastur bo`lib, yagona farqli jihati hech qanday qiymatni qaytarmaydi

Pygame-ovoz va maxsus o`yin grafikasi bilan ishlash imkonini beruvchi, videoo`yinlar yaratish uchun mo`ljallangan Python kutubxonasi

Python - turli masalalarni yechish, sun`iy intellekt tizimlari uchun mo`ljallangan dasturlash tili

Rr

Rastr-ekranning butun maydonini qoplovchi piksellar matritsasi

Rekursiya- funksiyaning o`zini o`zi chaqirishi

Ss

Sanoq sistemasi-sonlarni aniq qoidalar asosida belgilash tizimi

Sanoq sistemasi asosi-sanoq sistemasidagi jami raqamlar soni

SCRATCH - dasturlarni o`rganish uchun eng mos vizuallashgan dasturlash tili.

Sodda mulohazalar ko`paytmasi-ikkita sodda mulohazaning ''va'' bog`lovchisi orqali bog`lanishidan hosil bo`lgan yangi mulohaza

Sonning razryadi (xona)-raqamlarning berilayotgan sondagi o`rni

Tt

Tablet-planshetli shaxsiy kompyuter

Takrorlanuvchi algoritm - biron bir shart tekshirilishi yoki qandaydir parametrning har xil qiymatlari asosida algoritmda takrorlanish yuz beradigan jarayoni

Taqqoslash amallari– dastur mantig`ini boshqarish va ikki yoki undan ortiq o`zgaruvchilarni taqqoslab, xulosa qabul qilish amallari

Template (shablon)-mazmuni (matn, rasm, multimedia va b.) sayt tizimi mexanizmi tomonidan to`ldiriladigan, o`ziga xos dizayn va tuzilmaga ega html teglar to`plamidan iborat sahifa

Uu

Unikal-yagona, boshqa o`xshashi yo`q

URL-brauzer manzillar qatorida yoziladigan veb-sahifa yoki xizmatning to`liq manzili. Ko`pincha bu manzil gipermatnning ustiga kursor olib kelinganda, brauzerning pastki qatorida ko`rsatiladi.

Uzlukli (diskret, raqamli) axborot-ma`lum vaqtda belgilangan kattaliklarni qabul qiluvchi axborot

Uzluksiz (analog) axborot-uzilishlarsiz, kattaliklari istalgan vaqtda o`zgaruvchi axborot

Vv

Virtual voqelik-haqiqiy olam tasavvurini turli tеxnik vositalar yordamida idrok etish, his etish imkonini beruvchi sun`iy hosil qilingan axborot muhiti

Ww

while sikli-berilgan shart rost bo`lgan holda sikl tanasi bajariladigan sikl turi

Widget– GUIga ega ilovani yaratish uchun foydalaniladigan tugmachalar yoki matnli maydonlar kabi interfeys elementlari

Xx

Xaker-maxfiy axborotlarni ruxsatsiz olish va ularni virus bilan zararlash maqsadida yopiq axborot tizimlari, ma`lumotlar banki kabi tarmoqlar himoya tizimini buzib kiradigan kompyuter dasturchisi

Xolst-rasm chizish uchun ramkaga olingan va shaffof rangdagi soha

Yy

Yopiq kodli platforma-shifrlangan dasturiy ta`minot. Uning tarkibini ko`rib chiqish, tahrirlash, o`zgartirish, unga qo`shimchalar kiritish mumkin emas